Sıkça Sorulan Sorular
Ampliler, pikaplar, hoparlörler ve bağlantılar hakkında bize en çok sorulan sorular ve yanıtları. Aradığınızı bulamazsanız bize yazın; sorunuzu bu sayfaya ekleyelim.
Ampliler
Herhangi bir ses sisteminin en başlıca, hatta kalbi diyebileceğimiz cihazı amplisidir. Basitçe söylemek gerekirse ses sisteminde sesi açıp kapattığımız, dinleyeceğimiz kaynağı (CD, radyo, kaset) seçtiğimiz bölümdür.
Ampli, kendisine bağlanan kaynaklardan gelen ses sinyalini yükseltir ve hoparlör çıkışlarına verir. Hoparlörden duyduğunuz ses, amplinin karakterine ve performansına göre değişir. Amplilerin güçleri (watt) marka ve modele göre farklılık gösterir.
Receiver, radyo ile amplinin birleşimidir. 1960'tan bu yana üretilen receiverların amplilerden tek farkı, radyonun amplinin içinde olmasıdır. Receiverlar da amplilerle aynı işi yapar; modeller arasında güç ve ses karakteri farkları bulunur.
Lambalı ampliler, ses sinyalinin genliğini artırmak için lamba olarak da adlandırılan elektron tüplerini kullanan cihazlardır. 1960 ve 1970'li yıllarda yerlerini büyük ölçüde transistörlü entegre amplilere bıraktılar.
Bugün lambalı ampliler, ses karakterleri nedeniyle daha çok hi-end ve hi-fi sistemlerde ve müzik amplilerinde kullanılıyor.
Preampli, küçük bir elektrik sinyalini işlenebilir hâle getirmek için yükselten bir ön kattır. Sinyaldeki bozulmayı ve gürültüyü azaltmak için genellikle ses kaynağına yakın konumlandırılır.
Eski pikapların çıkış sinyali çok düşük olduğundan, ampliye bağlanabilmeleri için bir preampli devresiyle yükseltilmesi gerekir. Stereo amplilerde bu iş için PHONO girişi bulunur. PHONO girişi olmayan amplilerde dışarıdan preampli kullanılır. Yeni üretilen pikapların çoğunda preampli zaten içindedir; bu pikaplar amplinin PHONO dışındaki herhangi bir girişine bağlanabilir.
Ev sistemlerinde preampli, aynı zamanda kaynaklar arasında geçiş yapan ve ses seviyesini kontrol eden ünite anlamına da gelir. Bu durumda preampli ayrı bir cihazdır ve power ampli ile birlikte çalışır. İkisinin ayrı kutularda olması, güç katının ses sinyali üzerindeki bozulma ve gürültü etkisini azaltır.
Power ampli, düşük seviyeli ses sinyalini hoparlörleri sürebilecek güce yükselten cihazdır; insan kulağının duyduğu 20 Hz – 20 kHz aralığında çalışır. Genellikle bir preampli ile birlikte kullanılır.
AV receiver olarak da bilinen surround ampliler, ev sineması sistemlerinde kullanılır. Temel işlevi birden çok kaynaktan gelen ses ve görüntü sinyallerini işleyip hoparlörlere ve ekrana dağıtmaktır.
İlk kontrol etmeniz gereken yer amplinizdir. Amplinin balansını 0 konumuna getirin ve başka kaynaklardan ses almayı deneyin.
Başka ses kaynaklarında da (CD, DVD, radyo) tek kanalda ses yoksa sorun amplide veya hoparlör bağlantılarındadır. Önce hoparlör kablolarını kontrol edin. Ses gelmeyen taraftaki hoparlörü ses gelen tarafa bağlayın: ses alabiliyorsanız sorun amplide, alamıyorsanız hoparlördedir.
Başka ses kaynaklarında tek kanalda ses varsa sorun ses kaynağında veya bağlantılarındadır. Büyük ihtimalle ampli ile kaynak arasındaki kablodadır: ses gelmeyen kanalı ses gelen tarafa bağladığınızda ses alıyorsanız kablo arızalıdır, almıyorsanız kaynağın çıkışında sorun var demektir.
İlk kontrol etmeniz gereken yer amplinizdir. Amplinin balansını 0 konumuna getirin ve başka kaynaklardan ses almayı deneyin.
Başka ses kaynaklarında da tek kanaldan az ses alıyorsanız sorun amplide veya hoparlördedir. Önce hoparlör kablolarını kontrol edin. Sesi az gelen taraftaki hoparlörü sesi normal gelen tarafa bağlayın: ses hâlâ azsa sorun amplide, değilse hoparlördedir.
Sorunun ampliden kaynaklandığına kanaat getirdiyseniz birkaç basit hareketle düzeltmeyi deneyebilirsiniz:
- Amplinin sesini çok az açın ve balans potunu hızlıca sağa sola çevirin. Ses duymaya başlarsanız bu hareketi birkaç dakika sürdürün; ses açılacaktır.
- Amplinin giriş (input) düğmelerine birkaç kez basın. Oksitlenme bazen tek bir kanalı etkiler.
- Amplinin sesini çok az açıp kapatın ve bunu bir süre tekrarlayın. Ses potundaki oksitlenme sorun yaratmış olabilir.
Sorunun hoparlörden kaynaklandığını düşünüyorsanız hoparlörler bölümüne bakın.
Bu hareketler oksitlenmeden kaynaklanan geçici sorunları açabilir; kalıcı bir arızanın yerini tutmaz. Düzelmiyorsa cihazı teknik servise getirin.
Pikaplar ve plaklar

| Gramofon | Pikap |
|---|---|
| Tamamen mekaniktir. | Elektroniktir. |
| Sesi kendisi verir. | Ses için sinyal üretir; ampli ve hoparlörle birlikte kullanılır. |
| Ses kısılmaz, hep aynı seviyededir. | Ses kısılabilir; ampliye göre bas ve tiz ayarı yapılabilir. |
| Demir iğne kullanır, her dinlemeden sonra iğne atılıp yenisi takılır. | İğne sık değiştirilmez; kullanıma göre 3 ile 15 yıl arasında ömrü vardır. |
| Taş plak çalar; yalnızca 1960 öncesi plaklar dinlenebilir, her yüzünde birer şarkı vardır. | Devir desteğine göre taş plaklar dâhil tüm plakları çalar; bu plakların her yüzünde çok sayıda şarkı bulunur. |
| Plaklarına erişmek kolay değildir ve pahalıdır. | Plaklarına kolaylıkla ulaşılır; fiyat aralığı çok geniştir. |
| Her plaktan önce mekanik kurma koluyla kurulması gerekir. | Elektrikle çalışır, kurmak gerekmez. |
| Dinletide iğnenin plağa sürtünme sesi baskındır. | Sürtünme sesi yoktur; ses en az plak kadar temizdir. |
| Düşük frekansları yeterince veremez. | Tüm frekansları rahatlıkla verir. |
| Plakları kolay yıpranır ve aşınır. | Plakları daha zor yıpranır. |
| Plakları kolaylıkla kırılabilir; çok dikkatli taşımak ve saklamak gerekir. | Plakları kolay kırılmaz, yine de dikkatli saklamak gerekir. |
1880'li yıllardan beri üretilen plaklar, temel olarak polivinil klorürden (PVC) yapılmış disk şeklindeki kayıt ortamlarıdır. 17, 25 ve 30 cm boyutlarında üretilirler. Farklı boylardaki plakların dinleme süreleri farklıdır; süre ayrıca plağın devrine göre değişir.
Bugün plak denince akla ilk gelen, 17 veya 30 cm çapındaki 33 ya da 45 devirlik plaklardır.
Taş plaklar ise 25 cm çapında ve 78 devirdedir; artık üretilmemektedir.
Taş plakları hem gramofonlar hem pikaplar çalabilirken, günümüz plaklarını yalnızca pikaplar çalabilir.

Avantajları
- Tabla doğrudan motora bağlıdır.
- Daha yüksek tork ve kararlı dönme hızı sağlar; iğnenin sürtünmesine ve elle müdahaleye karşı çok daha az hassastır.
- Kayış gibi sarf malzemesi içermediğinden bakım aralığı uzundur (5-10 yıl).
- DJ'ler tarafından tercih edilir, çünkü tablanın ters yöne dönmesine izin verir.
Dezavantajları
- Motor doğrudan tablaya bağlı olduğundan motor gürültüsü tablaya kayışlı pikaplara göre daha fazla iletilir.
- Bakımı kayışlı pikaplara göre daha masraflıdır.

Avantajları
- Tabla bir rulman üzerine oturtularak motordan yalıtılmıştır; motor, kayış aracılığıyla tablayı döndürür.
- Esnek kayış şokları, titreşimleri ve motor gürültüsünü sönümleyerek tablaya ulaşmasını engeller.
- Motorun tabladan yalıtılması, tonkola ulaşan gürültüyü azaltır.
- Bakımı direct drive pikaplara göre daha ucuzdur.
Dezavantajları
- Kayış zamanla esnekliğini yitirir.
- Hava, sıcaklık ve kullanım koşullarına göre 1-5 yılda bir değiştirilmesi gerekir.
- Devir ayarının düzenli olarak elle yapılması gerekebilir.
- Bakım aralıkları direct drive pikaplara göre daha sıktır.

Stroboskop, dönen bir cismi duruyor ya da hareket ediyor gibi gösteren düzeneğin adıdır. Pikaplarda genellikle tablanın kenarına yerleştirilmiş düzenli çentik veya noktalardan oluşur. Tabla belirli bir hızda döndüğünde bu işaretlerin bir kısmı duruyormuş gibi görünür.
İşaretler genelde 50 Hz ve 60 Hz şebeke frekansları için ayrı ayrı 33 ve 45 devri gösterir. Türkiye'de şebeke frekansı 50 Hz olduğundan, 50 Hz sırasındaki işaretler dikkate alınmalıdır.
Tablanın devri 33 ya da 45'ten yavaş veya hızlı olduğunda işaretler sağa ya da sola kayıyormuş gibi görünür. İşaret sabit durmuyorsa devir tutmuyor demektir; pitch ayarı ile devir sabitlenir.

fader tipi

düğme tipi
Pitch ayarı, bazı pikaplarda bulunan ve döner tablanın devrini ince ayarlamaya yarayan düzenektir. Çeşitli mekanik nedenlerle tablanın devri zamanla kayabilir; ya da özellikle çalan plağın devrini değiştirmek isteyebilirsiniz. Ayar, bir stroboskop yardımıyla plağın kayıt devrine yaklaştırılarak yapılır.
Günümüzde düğme ve fader olmak üzere iki tipi vardır. Ev tipi pikaplarda genellikle düğme tipi bulunur; fader tipi, kullanım kolaylığı nedeniyle DJ'ler tarafından tercih edilir.

İğneyi ne sıklıkta değiştirmeniz gerektiği kullanımınıza bağlıdır. İğneler sarf malzemesidir; ne kadar çok çalarsanız ömrü o kadar çabuk tükenir. Pikap iğnelerinin ömrü genellikle 500 ile 1000 saat arasındadır. Günlük sayılabilecek bir kullanımda tek bir iğne yıllarca yeter.
İğnenin tükendiğini nasıl anlarım?
Tükenen bir iğnede tiz sesler bozulmaya başlar; plağı ne kadar silerseniz silin ses derinden ve boğuk gelir.
Pikap iğneleri mağazamızda.
Bütün elektronik devrelerde bir toprak hattı bulunur. Farklı kaynaklardan beslenen iki cihazın toprakları arasında potansiyel farkı oluşursa, aralarında "toprak dönüşü" denen bir sinyal doğar. Ses sinyali aslında toprağa göre değişen bir voltajdır; iki cihazın toprak potansiyeli farklıysa aralarındaki sinyal kararsız olur. Bu kararsız sinyal amplide yükseltildiğinde seste patırtı, çıtırtı, vınlama ve uğultu olarak duyulur.

Özellikle pikaplar gibi çok düşük seviyede (mV) sinyal üreten ve içinde elektrik motoru gibi gürültü kaynakları bulunan cihazlarda topraklama çok önemlidir. Uğultu biçiminde oluşan sinyaller amplide yükseltildiğinde müziği dinlenemez hâle getirir.

Toprak dönüşünü engellemek için pikapların çoğunda bulunan topraklama ucunun, amplinin arkasındaki toprak (GND) terminaline bağlanması gerekir. Genellikle U tipi (çatal) terminalli bir kablo kullanılır; basit bir elektrik kablosu da bu iş için yeterlidir.
Uğultu böyle duyulur — 50 Hz toprak dönüşü örneği. Pikabınız ampliye bağlıyken buna benzer bir ses alıyorsanız büyük ihtimalle topraklamayla ilgili bir sorununuz var.
Her pikapta topraklama bağlantısı olması gerekmez; özellikle yeni üretilen bazı pikaplarda buna gerek yoktur.
Topraklama bağlantınız olduğu hâlde uğultu duyuyorsanız teknik servisimize danışın.
Hoparlörler
Öncelikle bakmanız gereken yer amplinizdir; ampliler bölümündeki ilgili başlığa bakın.
Sorunun amplinizde olmadığına kanaat getirirseniz hoparlörü inceleyin.

Hoparlörün üzerindeki ses veren ünitelere sürücü denir. Önce çalışan hoparlörünüzdeki sürücüleri kontrol edin: elinizi kulağınıza kapatıp her sürücüyü tek tek dinleyin. Böylece sağlam sürücülerin nasıl duyulduğunu anlarsınız. Sonra aynı işlemi sorunlu hoparlörde yapın.
Ses tüm sürücülerde azsa sorun büyük ihtimalle ampli tarafındadır.
Ses yalnızca bir ya da birkaç sürücüde azsa sorun büyük ihtimalle sürücüdedir.
Bağlantılar

Güncel televizyonların çoğunda analog veya optik ses çıkışı (OUTPUT / OUT) bulunur. Bu çıkışları kullanarak televizyonunuzu ampliye bağlayabilirsiniz: amplinizde optik giriş varsa optikten, analog giriş varsa analog kabloyla.

Televizyonunuzda analog veya optik çıkış yoksa
Televizyonun arkasındaki ya da yanındaki kulaklık çıkışını kullanabilirsiniz. Bunun için 3,5 mm mini jaktan RCA'ya çeviren bir analog kablo yeterlidir. Ancak bu çıkışı kullandığınızda televizyonun kendi hoparlörlerinden ses kesilir ve televizyonu her açtığınızda ampliyi de açmanız gerekir.

Televizyonunuzda analog çıkış yok, yalnızca optik çıkış varsa
Optik çıkışı analoga çeviren bir DAC (Digital Analog Converter) kullanabilirsiniz. Televizyonun optik çıkışını DAC'a, DAC'ın analog çıkışını da amplinin arkasına bağlarsınız. Böylece ses kontrolünü ampli üzerinden yaparsınız.
Televizyonunuzda kendi hoparlörleri dışında hiçbir ses çıkışı yoksa
Bu durumda televizyonu ampliye bağlamanız mümkün olmaz. Ancak uydu alıcınızın ya da televizyona bağlı diğer kaynakların çoğunda ayrı ses çıkışı bulunur; bunları kullanabilirsiniz.
Sıkça karşılaştığımız sorunlardan biri pikap bağlantısıdır. Pikapların hemen hepsi analog çıkışa sahiptir, dolayısıyla analog bağlantı yapılır. Buna rağmen bağlandığında çoğu zaman ses alınamaz; çünkü pikabın çıkış sinyali çok düşüktür. Bu yüzden pikabı amplinin arkasındaki PHONO girişine takmak gerekir. PHONO girişinin içinde ayrıca bir preampli bulunduğundan ses seviyesi normale döner.
Pikap bağlantısında dikkat edilecekler
Eski bir pikabınız varsa büyük ihtimalle manyetik kafalıdır. Bu pikapların üzerinde analog kablo ucunun yanı sıra bir de topraklama (şase) kablosu bulunur. Pikabı PHONO girişine bağladıktan sonra şase kablosunu amplinin arkasındaki toprak (GND) terminaline bağlamanız gerekir — ayrıntı için toprak kablosu başlığına bakın.
Yeni bir pikap aldıysanız kafası büyük ihtimalle kristaldir ve topraklama kablosu yoktur. Bu tip pikapları doğrudan AUX, CD veya TAPE girişine bağlayabilirsiniz.
Sorunuz listede yok mu?
Cihazınızla ilgili aklınıza takılanı yazın ya da arayın; yanıtlayalım.